Hoe terugkeren naar een normaal werkritme post COVID-19, maar ook: hoe we dat niet moeten.

moonbird blog

Karen | June 16, 2020, 11:28 a.m.

Description of this image

Het post COVID-19 tijdperk dient zich aan en we worden stilaan weer in één of ander werkritme geduwd. Gaan we terug naar het ‘normale’ werkritme? Welke lessen leren we? Wat zal er anders zijn? Een gesprek met onze huispsycholoog Karen Borremans die ook werkzaam is bij het Senses Praktijkhuis.

De cijfers voor stress en stressgerelateerde aandoeningen zoals burn-out lagen pre-COVID-19 reeds zeer hoog in België. Op één dag gingen we in een ‘soft’ lockdown met ingrijpende veranderingen voor ieders leefritme. En nu gaan verschillende landen, steden en bedrijven langzaamaan weer open. Eén ding is zeker: ons aanpassingsvermogen wordt collectief getest op korte termijn. Wat doet dat met een mens?
Net zoals in het begin van de pandemie is het opnieuw aanpassen. Veel mensen rapporteren dat ze het erg moeilijk vinden om opnieuw die balans te vinden, de mens is immers een gewoontebeest. Gedurende weken hebben mensen thuis gezeten, waar ze in eenzelfde ruimte allemaal verschillende rollen zoals werknemer, partner, ouder, etc. moesten vervullen. Deze uitdaging vergde al heel wat aanpassingsvermogen van ons. De terugkeer naar het ‘normale ritme’ zal dan ook niet anders zijn. Bovendien zaten we dan wel thuis, echter voor velen was dit geen vakantie maar net een periode van extra stress en onzekerheid. Nu mensen op dit moment fysiek naar hun werk moeten terugkeren naar een lange tijd, lijkt het erop dat velen reeds oververmoeid aan deze transitie zullen beginnen.

Terug naar het pre COVID-19-ritme gaan kan voor een nieuwe golf van moeilijke gevoelens zorgen zoals stress, angst, vermoeidheid, etc. zorgen, hier lopen veel mensen tegenaan. Bovendien is de post-corona periode niet te vergelijken met ons leven van voor de uitbraak van het virus, het is dus onbekend terrein voor ons allemaal en we zullen geduld voor onszelf en anderen moeten hebben om door dit proces te gaan. Belangrijk is dat we niet te streng voor onszelf zijn en inzien dat we samen in hetzelfde schuitje zitten.

Degene die het thuiszitten grondig beu zijn, zijn blij met het vooruitzicht de draad weer te kunnen oppakken. Anderen gaan hun rustige leven zonder files, overbodige meetings en lange woon werkverkeer missen. De impact gaat anders zijn voor iedereen. Welke rol kunnen de werkgever, HR en managers hier in spelen?
Werkgevers moeten vooral op dit moment de balans maken tussen het taakgerichte en het mensgerichte. Organisaties zitten op dit moment ook in een moeilijke economische realiteit, maar kunnen op dit moment ook niet direct dezelfde productiviteit als voorheen verwachten van hun medewerkers. Voor organisaties gaat het dus even zoeken worden naar een balans tussen het economisch kapitaal en het ‘mentale kapitaal’ van hun werknemers.

Het is essentieel om de komende weken en zelfs maanden de emotionele impact van al deze verandering in de gaten te houden. Zowel vanuit het standpunt van de werkgever als tussen collega’s onderling. Nu gaat ‘er zijn’ voor elkaar belangrijker dan ooit worden. Deze impact kan zich op verschillende manieren manifesteren. Zaken waar je kan op letten zijn: veranderingen in gemoed, performantie, productiviteit, concentratieproblemen, moeilijkheden met het maken van beslissingen, en futloos zijn. Het gaat vooral aan de werkgever zijn om ervoor te zorgen dat HR teams en managers opgeleid worden om eerst en vooral deze zaken te herkennen, en er daarna een gepaste manier te vinden om hiermee om te gaan. Goed people management en een open transparante communicatie zijn key. Aan de andere kant: de druk voor HR teams en verantwoordelijken is ook enorm hoog. We verwachten dat ze met enorme flexibiliteit en snelheid maatregelen uitdokteren in deze ongekende situatie. Ook voor hen is er vaak een hogere werkdruk, ander werkritme, en nieuwe vormen van communicatie. Het is belangrijk dat ook zij blijven zorg dragen voor hun eigen welzijn en mentale gezondheid; zorg goed voor de ander maar zorg nog meer voor jezelf.

Velen hebben een tijdlang minder, of net meer, prikkels ervaren dan voordien. Denken aan het idee om meteen terug in het oude werkritme gekatapulteerd worden kan al stresserend zijn. Hoe gaan we hier mee om?
Klopt, dit is een zeer logisch en dus normaal fenomeen met een aantal biologische onderliggende oorzaken. Velen hebben bijvoorbeeld een tijd lang minder beroep gedaan op hun oeroude vecht- of vluchtrespons. Hierdoor zijn de stress drempels van velen verlaagt waardoor ze door eenzelfde aantal prikkels makkelijker overprikkeld raken dan voor de uitbraak van het coronavirus.

Ook het omgekeerde komt voor, namelijk dat mensen gedurende de voorbije drie maanden met meer stimuli te maken gehad hebben. Zaken zoals het samenkomen van verschillende rollen op dezelfde plek, financiële- of partnerrelatieproblemen en het gevraagde aanpassingsvermogen op werkgerelateerd vlak, kunnen er mogelijks voor gezorgd hebben dat men gedurende de lockdown juist meer in deze staat van angst en stress verkeerd heeft.

We denken daarnaast vaak nog dat we het allemaal kunnen combineren of zouden moeten kunnen, want voor corona konden we dat toch allemaal? Fulltime werken op kantoor, langs de winkel gaan, de kinderen afhalen, een ovenschotel klaarmaken, een half uurtje gaan lopen ergens tussendoor en nog energie over hebben voor je partner. Hoe komt het dan dat we nu ineens bekaf zijn en echt geen energie meer hebben voor dat avondloopje? Probeer niet te streng te zijn voor jezelf en stil te staan bij wat er in je omgaat. Baken je grenzen en verwachtingen af, maar wees flexibel en stel op tijd je verwachtingen bij. Neem de tijd om stil te staan bij wat haalbaar is en wat niet.

Door de complexiteit van onze menselijke emoties en onze aangeboren oersystemen is er geen eenduidige oplossing voor deze veranderingen. Een graduele overgang naar een normale werkritme, waarbij er ruimte is voor individuele verschillen en aandacht voor de mentale gezondheid van de medewerkers, gaat van groot belang zijn. Zoals gezegd is de kans is groot dat het ‘nieuwe normale’ werkritme niet meer hetzelfde zal als dat van het pre COVID-19- tijdperk.

Door rust- of ontspanningsmomenten kan je jezelf bewust worden van wat er speelt en daar aandacht aan schenken. Laat gevoelens en gedachten toe, accepteer dat het soms wat moeilijker gaat en maak er voldoende ruimte voor deze gevoelens, adem en stel jezelf open. Wanneer je beseft dat het normaal is om je zo te voelen en je praat erover met iemand die je vertrouwt, zal je snel merken dat anderen ook op gelijkaardige moeilijkheden botsen. Indien mogelijk kan het helpen om de draad langzaamaan weer op te pakken: je doet wat je kan. Informeer je omgeving hierover zodat ze weten hoe zij hiermee moeten omgaan.

Naast het mentale is ook het fysieke belangrijk, lichaam en geest zijn immers onlosmakelijk verbonden. Zorg dus dat je voldoende beweging (wandelen kan voldoende zijn), een evenwichtig eetpatroon en voldoende slaap hebt zodat je mogelijke moeilijkheden voldoende het hoofd kan bieden. Dit draagt bij aan een gezonde balans tussen draagkracht (wat we kunnen dragen) en draaglast (wat van ons gevraagd wordt).

Ook als verantwoordelijke kan je hier op letten. Om te vermijden dat mensen overrompeld worden wanneer het werkleven zich herpakt is het belangrijk om ook als werkgever, indien nodig, je verwachtingen bij te stellen. Voor de werknemers vertaalt dit zich misschien naar aangepaste objectieven, deadlines en algemene verlaging van de werkdruk.

Al de nieuwe manieren van werken die we tijdens de crisis hebben ontwikkeld hoeven ook niet per se plots van tafel geveegd worden. Het is namelijk geen zwart- witverhaal. De crisis heeft ook veel opportuniteiten gecreëerd: bijvoorbeeld op vlak van mobiliteit of meer telewerken. Binnen organisaties moet het bespreekbaar gemaakt worden welke positieve facetten uit de crisis kunnen behouden worden om de productiviteit te vergroten.

Gebruik deze tips rond mentaal welzijn om de transitie naar een normaal werkritme te faciliteren wanneer mensen terug naar hun werk keren post-pandemie.

  • - Doe regelmatig individuele face-to-face check in’s: vraag voor een meeting begint hoe het echt met iemand gaat, hoe die persoon zich voelt bij de huidige situatie. Zowel privé als professioneel. De twee zijn immers verweven en ook al probeer je ze te scheiden, als je nachten slecht slaapt omdat een familielid corona heeft, heeft dit een impact op je prestaties.

  • - Toon begrip voor de gevoelens van iemand en zoek naar gepaste maatregelen: een betere work-life balance, misschien meer dagen blijven telewerken, glijdende uren, bouw de werkdruk langzaamaan terug op, balanceer productiviteit met capaciteit en pas iemand’s takenpakket aan, Of, indien nodig, doorverwijzing voor gepaste (mentale hulp) zoals een interne vertrouwenspersoon, externe preventieadviseur of psycholoog.

  • - Wees een rolmodel voor je werknemers: laat zien hoe je zelf aan ons mentaal welzijn kunnen werken, verspreid acties en zet activiteiten op. Vraag verantwoordelijken om uit te leggen hoe zij dit actief doen en teams zullen meer geneigd zijn om dit ook uit te proberen. Bovendien creëer je zo een cultuur waar het oké is om je wat minder te voelen en haal je mentaal welzijn uit de taboesfeer.

  • - (Transparante) communicatie: misschien is het wel nodig de bestaande richtlijnen en procedures die betrekking hebben op ziekteverlof, telewerken en het welzijnsbeleid aan te passen. Een duidelijk kader met een transparant communicatieplan helpt voor iedereen. Plan individuele 1-1’s tussen verantwoordelijke en werknemers, en faciliteer netwerken tussen collega’s onderling.